In de bibliotheek Ets Haim - Livraria Montezinos van de Portugese Synagoge in Amsterdam is onlangs een zeventiende eeuws handschrift geïdentificeerd als een eerste, tot nu toe onbekende, Spaanse vertaling van Erasmus Lof der zotheid (1511). De ontdekking in de bibliotheek van de Portugese Synagoge werd gedaan door Hispanisten Prof. dr. Harm den Boer (NL) en Dr. Jorge Ledo (ES), verbonden aan de Leerstoel Spaanse letterkunde van de Universität Basel.

De vondst kan spectaculair genoemd worden omdat Lof der zotheid (Moriae encomium) en andere werken van Erasmus door de Spaanse Inquisitie in 1559 op de Index van verboden werken waren gezet. Pas in 1842, acht jaar nadat de Inquisitie definitief was afgeschaft, verscheen een eerste Spaanse vertaling in druk.

De ideeën van Erasmus vonden grote weerklank in het Spanje van Karel V, maar kwamen door Luther´s breuk met de katholieke kerk in een kwaad daglicht te staan. Er is veel gespeculeerd over het bestaan van vroege Spaanse vertalingen van Lof der zotheid, waarvan sporen zouden zijn te vinden in de bekende schelmenroman Lazarillo de Tormes en in Cervantes' Don Quijote. Nooit was er echter bewijs gevonden.

Het handschrift, dat in de historische bibliotheek Ets Haim van de Portugese Synagoge in Amsterdam wordt bewaard, staat in een gedrukte catalogus van de bibliotheek vermeld, maar zijn belang als eerste Spaanse vertaling van Lof der zotheid was tot nu toe aan de aandacht van de wetenschap ontsnapt.

De historische achtergrond van de Portugees-Israëlietische Gemeente, opgericht door joden die tot de vervolgde minderheid behoorden van de Spaanse en Portugese nieuw christenen (bekeerde joden of hun afstammelingen) geeft de aanwezigheid van het handschrift in de bibliotheek van de synagoge een speciale dimensie. Hoewel Erasmus weinig sympathie koesterde voor de joden, waren zijn opvattingen van eenvoud en innerlijke vroomheid erg populair onder deze nieuw christenen.

Hoe het handschrift in de bibliotheek is beland, is op dit moment niet vast te stellen. De tekst is te vinden in een eenvoudig kalfsperkamenten bandje van quarto formaat (c. 19 x 15 cm), geschreven op papier, in een Iberisch handschrift dat kenmerkend is voor de zeventiende eeuw. Taalkundige eigenschappen doen echter vermoeden dat het handschrift teruggaat op een zestiende eeuwse tekst, die als verloren moet worden beschouwd. Dr. Jorge Ledo en Prof. Harm den Boer werken momenteel gezamenlijk aan een kritische uitgave van het handschrift, die ze dit jaar hopen te voltooien.

Het handschrift is vanaf 15 februari te bezichtigen in de schatkamers van de Portugese Synagoge. De bibliotheek Ets Haim - Livraria Montezinos is slechts op afspraak te bezoeken.

Lezing: Erasmus aan de Amstel

Op 26 februari om 14.00 uur geeft Prof. dr. Harm den Boer een lezing in het Joods Historisch Museum. Hij gaat in op de vondst die hij samen met zijn collega Dr. Jorge Ledo heeft gedaan van de eerste tot nu toe onbekende vertaling van Erasmus Lof der zotheid. Hij zal een aantal details van het handschrift bespreken, zoals de vaststelling waar het werkje vandaan komt, hoe het in de bibliotheek kan zijn beland en wat de voornaamste eigenschappen zijn van de Spaanse tekst van de vertaling. Meer informatie

Joods Cultureel Kwartier Amsterdam
Ets Haim en de statige Portugese Synagoge vormen samen met het cultureel toonaangevende Joods Historisch Museum, het JHM Kindermuseum en het indringende monument de Hollandsche Schouwburg het Joods Cultureel Kwartier Amsterdam.

Van 10 februari t/m 20 mei 2012 presenteert het Stadarchief Amsterdam de tentoonstelling In Memoriam, gebaseerd op de publicatie In Memoriam, de gedeporteerde en vermoorde Joodse, Roma en Sinti kinderen, 1942 - 1945. Schrijver Guus Luijters heeft voor dit boek de personalia van bijna 18.000 in de Tweede Wereldoorlog vermoorde joodse, Roma en Sinti kinderen bijeengebracht.

Van 3.000 kinderen is een foto gevonden, mede dankzij de jarenlange speurtochten van onderzoekster Aline Pennewaard. Hierdoor hebben de kinderen weer een gezicht gekregen en is er iets van hun identiteit hersteld. Op de tentoonstelling in het Stadsarchief zijn alle namen van de kinderen te lezen en worden de beschikbare foto's tentoongesteld. Ook worden de levensverhalen verteld van de vijftien kinderen.

Op 9 februari vindt de besloten opening plaats in de Portugese Synagoge te Amsterdam. Tijdens deze bijeenkomst zal het boek worden aangeboden aan Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam.

www.stadsarchief.nl

Tijdens het Goed Geld Gala 2012 op maandag 6 februari maakte de BankGiro Loterij traditiegetrouw de hoogte bekend van het bedrag dat zij afdragen aan cultuur in Nederland, dit jaar uit de loterij-opbrengst van 2011. De Portugese Synagoge ontving een bedrag dat ten bate komt van het budget voor de nieuwe schatkamers in de synagoge. Wij zijn de BankGiro Loterij dankbaar voor deze mooie schenking!

Maandag maakte de BankGiro Loterij tijdens haar feestelijke Goed Geld Gala bekend onder welke culturele instellingen zij het recordbedrag van 64 miljoen euro verdeelt. In totaal namen 58 organisaties een cheque voor meerjarige of eenmalige steun in ontvangst.

De BankGiro Loterij is de cultuurloterij van Nederland. De BankGiro Loterij kan jaarlijks, dankzij haar deelnemers vele tientallen miljoenen uitkeren aan musea en andere culturele instellingen in Nederland.

Restauratie Portugese Synagoge
De afgelopen twee jaar heeft er een grootscheepse restauratie plaatsgevonden met als doel het cultureel en religieus erfgoed toegankelijker te maken voor een groot publiek. Op 20 december 2011 werden de restauratiewerkzaamheden feestelijk afgesloten door Koningin Beatrix. De restauratie is voltooid, maar voor de inrichting van de schatkamers is uw financiële hard nodig. Doe een donatie!

Op zondag 15 januari zendt de Joodse Omroep de documentaire 'Schatten van de Snoge' uit. Twee jaar lang heeft cineast Lex Bolle de restauratie van de Portugees-Israëlietische Synagoge (Snoge) in Amsterdam op de voet gevolgd. Hiermee wordt de kijker een unieke blik op de Snoge als rijksmonument gegeven, op de geschiedenis ervan en op de bijzondere gebruiken die uitgevoerd worden door de leden van de gemeente.

De vorderingen van de restauratie lopen als een rode draad door de film, met als hoogtepunt het bijwonen van de inwijdingsdienst op 20 december 2011 door Hare Majesteit de Koningin. In haar bijzijn zijn de schatten van de Snoge in de prachtig gerestaureerde kelders onthuld.

De restauratie
De documentaire laat de kijker de grootscheepse restauratie zien: een divers project waarbij in de kelders van de bijgebouwen een schitterend depot gehuisvest is met daarin de schatten van de Snoge. De gemeente kan voor haar erediensten de religieuze relikwieën weer volop gebruiken en het publiek kan deze gebruiksvoorwerpen en de fenomenale ondergrondse constructie bewonderen in de schatkamers.

De Portugese Gemeente
De documentaire laat de sfeer proeven van een bijzondere joodse gemeente. Het vasthouden aan eeuwenoude gebruiken en gebeden geeft deze gemeente haar uitzonderlijke karakter. De film voert langs tal van gebruiken en gebeurtenissen, zoals Poerim (het Lotenfeest), een choepa (huwelijk), maar ook de historie van Beth Haim, de befaamde Portugees-Israëlietische begraafplaats in Ouderkerk aan de Amstel wordt belicht.

De leden
De leden van de gemeente komen aan het woord over hun activiteiten. De oude generatie haalt herinneringen op en jonge leden filosoferen over de toekomst van de Snoge en hoe de religieuze gebruiken gewaarborgd kunnen blijven. Lex Bolle, die zelf ook lid is van de Portugese gemeente, benadrukt het waardevolle karakter van de film: 'Wat ook bijzonder is, is dat er meerdere erediensten zijn vastgelegd, juist omdat dat meestal niet is toegestaan om religieuze redenen.'

Titel:
Schatten van de Snoge

Zender:
Nederland 2

Datum:
zondag 15 januari 2012

Uitzendtijd:
13.50 uur

The beautiful, colossal Portuguese Synagogue is a 17th century monument that is still intact and has no electricity and central heating. We recommend you to bring warm clothes! During the guided tour in the recently opened treasure chambres, you will be able to view the unique collections of ceremonial objects of silver, gold, brocade and silk. Afterwards, you can eat a fine bowl of soup in the JHM Museum Café, opposite the Portuguese Synagogue.

Duration: 1 hour, start on the courtyard of the Portuguese Synagogue.
Admission: free, by showing your ticket for the Jewish Cultural Quarter.
Reservations: E events.
Group: maximum of 15 people per guided tour.

On 22 January 2012 the Winter Plantage takes place: A collaborative programme by 17 cultural institutions in the centre-east Plantage neighbourhood. Discover the Plantage, an oasis in Amsterdam's inner city!

De prachtige, kolossale Portugese Synagoge uit 1675 heeft een 17e-eeuws interieur dat nog volledig intact is en geen centrale verwarming heeft. Houd daarom uw jas nog even aan terwijl u het authentieke ensemble bekijkt. Tijdens de rondleiding door de pas geopende schatkamers in de kelder van het gebouw krijgt u uitleg over de unieke collecties ceremoniële objecten van zilver, goud, brokaat en zijde die nu voor het eerst te zien zijn. U wordt aangeraden warme kleding te dragen. Na afloop kunt u een fijne kom soep eten in het JHM Museumcafé, tegenover de Portugese Synagoge.

Duur: 1 uur, verzamelen op de binnenplaats van de Portugese Synagoge.
Toegang: gratis op vertoon van een toegangsbewijs voor het Joods Cultureel Kwartier. Kijk hier voor toegangsprijzen. De soep is niet inbegrepen.
Aanmelden: E evenementen.
Aantal deelnemers: maximaal 15 personen per rondleiding.

Op 22 januari 2012 vindt de Winterplantage plaats. Verschillende culturele instellingen in de Plantagebuurt bieden op deze dag een speciaal aanbod aan cultuur, theater, geschiedenis, natuur en wetenschap.

Op 20 december 2011 was Hare Majesteit de Koningin aanwezig bij de feestelijke afsluiting van de restauratiewerkzaamheden van de Portugese Synagoge en de eerste presentatie van de schatkamers met vele bijzondere ceremoniële objecten. Daarmee markeerde zij een belangrijk moment in de geschiedenis van dit monumentale complex. De schatkamers zijn vanaf 21 december open voor publiek.

De nieuwe depots (schatkamers) in de kelders van de bijgebouwen van de Portugese Synagoge zijn nu voor het eerst te bewonderen. De feestelijke bijeenkomst in de Portugese Synagoge in aanwezigheid van de Koningin en vele bijzondere gasten was een zeer bijzonder moment. Hare Majesteit kreeg van onder andere Joël Cahen (directeur van het Joods Historisch Museum), Jacques Coronel (voorzitter Portugees-Israëlische Gemeente) en Mirjam Knotter (conservator) een rondleiding door Ets Haim en langs de nieuwe schatkamers. Daarna vond een bijeenkomst plaats in de Snoge met toespraken, muziek van onder andere Santo Servicio en het aansteken van de chanoekia.

Semjon Kalinowsky - violin
Torsten Laux - organ

More information coming soon..

General information about winter concerts

Semjon Kalinowsky viool
Torsten Laux orgel

Semjon Kalinowsky kreeg zijn eerste vioollessen van zijn vader toen hij vijf jaar oud was. Al snel won hij verschillende prijzen bij verschillende wedstrijden. Op 13-jarige leeftijd gaf hij zijn eerste concert. In 1984 studeerde hij cum laude af aan de State School for Music Lemberg.

In 1998 beloonde de president van Oekraïne zijn spel met de titel 'Well-deserved artist of the Ukraine'. Semjon Kalinowsky is initiatiefnemer van het festival 'Jewish Cultural Days Luebeck'.

Torsten Laux studeerde kerkmuziek aan de Hogeschool voor Muziek in Frankfurt/Main en Saarbrücken. Sinds 1999 is hij Professor voor orgel bij de Robert-Schumann-Hochschule Düsseldorf. Hij won verscheidene prestigieuze internationale wedstrijden.

Laux geeft masterclasses voor literair spel en improvisatie in binnen- en buitenland en is betrokken als jurylid bij internationale orgelcompetities zoals de 'Internationalen Düsseldorfer Orgelfestivals' (2008 en 2009).

Tickets
€ 13,50

Reserveren en kaartverkoop
Reserveren is niet nodig, er zijn voldoende zitplaatsen. 
Kaarten kunnen voorafgaand aan het concert worden gekocht aan de kassa van de Portugese synagoge (deuren open vanaf 19.00 uur). U kunt ook gedurende de openingstijden van de Portugese Synagoge een toegangskaart kopen: zondag t/m donderdag van 10.00 - 16:00 uur, vrijdag van 10.00 - 14.00 uur

Wij kunnen u aanraden om vooraf de kaarten te kopen, dan kunt u op de avond van het concert rechtstreeks doorlopen.

Houdt u rekening met een 17de-eeuws monument: er is geen elektriciteit, geen verwarming en geen watervoorziening (geen toilet). Kleed u zich dus warm aan!

Bezoekadres
Mr. Visserplein 3
1011 RD Amsterdam

Algemene informatie concerten

Voor nadere informatie: E info

Felicia van den End
As a soloist, Felicia has appeared with a number of orchestras, including the Antonio Lucio Chamber Orchestra, the North Holland Philharmonic Orchestra, Camerata Amsterdam, the Netherlands Chamber Orchestra, Kiev Solists and the Dutch National Youth Orchestra.

Felicia has performed in master classes with the flautists Patrick Gallois, Philippe Bernold and Emanuelle Pahud. She also appears regularly in concert halls at home and abroad, from the United States to Japan, South Africa, the Middle-East, Germany and France.

Gwyneth Wentink
'Gwyneth Wentink has an incredible technique which is always in service of the music. From the first notes on it became clear that this 17-year-old woman also touches the strings of the human soul.'
- ALTENA NEWS (The Netherlands)

'A shy girl, she smiles a bit awkwardly when she comes on stage, sits at the instrument, and takes a few seconds to concentrate. In that short time, her face changes - the girl becomes an artist. Then she plays and the strings thunder, whistle, sing. Colors changes, from tinkling bells to murmuring water, from intimate whispering to loud voices. Her fingers dance on the strings in an unearthly fashion, sliding, plucking. The audience was spellbound.'
- BRABANTS DAGLAD (The Netherlands)

Admission
€ 13,50

Reservations and Tickets
Reservations are neither required, nor necessary; there are always enough seats available. Tickets can be bought at the evening of the concert at the ticket counter of the Portuguese Synagogue (doors open from 19.00) or during opening times of the Synagogue: Sunday - Thursday 10.00 - 16.00 and Friday 10.00 - 16.00.

Please keep in mind the synagogue is a 17th Century Monument: no electricity and no central heating.

More information: E info

Visiting adress
Mr. Visserplein 3
1011 RD Amsterdam